چکیده

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل موانع کلیدی تسهیم دانش در میان معلمان منطقه ۴ شهر قم انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی بود. جامعه آماری را معلمان مدارس منطقه ۴ شهر قم تشکیل دادند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه محقق‌ساخته مبتنی بر ادبیات نظری و مدل Riege (2005) شامل ۱۷ گویه در سه بعد فردی، سازمانی و فناورانه با مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای بود. روایی محتوا (CVR=0.79، CVI=0.88)، روایی سازه با تحلیل عاملی تأییدی (χ²/df=1.85، RMSEA=0.052، CFI=0.94) و پایایی با آلفای کرونباخ برای کل پرسش‌نامه (0.92) و ابعاد (0.85 تا 0.89) تأیید شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و آزمون تی تک‌نمونه‌ای تحلیل شدند.

یافته‌ها: مهم‌ترین موانع تسهیم دانش شامل نگرش «دانش به مثابه قدرت»، نبود نظام تشویقی مؤثر، بی‌اعتمادی به دانش همکاران، ضعف فرهنگ سازمانی و شبکه‌های ارتباطی غیررسمی، و محدودیت‌های زمانی و فیزیکی برای تعاملات چهره‌به‌چهره بود. همچنین، موانع سازمانی (4.18)، فناورانه (3.92) و فردی (3.65) به‌ترتیب بیشترین اولویت را داشتند.

نتیجه‌گیری: رفع موانع تسهیم دانش مستلزم رویکردی چندبعدی شامل اصلاح نظام پاداش، تقویت اعتماد از طریق اجتماعات حرفه‌ای معلمان و بهره‌گیری از فناوری‌های ارتباطی در کنار تعاملات حضوری است.